Groepsapps & online groepsdruk
Duur: 45 minuten
Doelgroep: leerjaar 1 en 2
Thema: groepsdruk, meelopen en verantwoordelijkheid in groepsapps
Doel van de les
In een groepsapp gebeurt veel zonder dat iemand letterlijk zegt wat je moet doen. Toch kun je druk voelen om te reageren, mee te lachen, iets door te sturen of juist niets te zeggen.
Na deze les kunnen leerlingen:
- herkennen hoe online groepsdruk werkt;
- verschillende rollen in een groepsapp herkennen;
- uitleggen dat ook niet reageren invloed kan hebben;
- bewust kiezen welke rol zij zelf willen innemen.
1. Start: Wat zou jij doen? 5 minuten
Zet deze situatie op het bord:
Je krijgt 's avonds een bericht in de klassenapp.
Iemand heeft een filmpje geplaatst waarin een klasgenoot iets gênants doet.
Binnen een minuut staan er al twintig lachende emoji's onder.
Vraag niet meteen wat leerlingen zouden doen.
Laat ze eerst kiezen uit:
A. 😂 sturen
B. Niets doen
C. Zeggen dat ze moeten stoppen
D. Privé iets sturen naar degene op het filmpje
E. Iets anders
Laat leerlingen hun keuze op een papiertje schrijven.
Vraag daarna:
Welke keuze is het makkelijkst? En welke vraagt het meeste lef?
2. Werkvorm: De groepsappmachine 15 minuten
Verdeel de klas in groepjes van vier of vijf.
Ieder groepje krijgt dezelfde beginsituatie:
Tijdens de pauze struikelt Sam voor een groep leerlingen. Iemand heeft het gefilmd. Een uur later verschijnt het filmpje in de klassenapp.
De leerlingen krijgen rolkaartjes.
De aanjager
Jij plaatst of verspreidt iets en probeert anderen mee te krijgen.
De meelacher
Je begint zelf niets, maar reageert wel met emoji's, opmerkingen of likes.
De doorstuurder
Je maakt de groep groter doordat je het bericht, de foto of het filmpje verder verspreidt.
De stille kijker
Je ziet alles, maar reageert nergens op.
De remmer
Je probeert ervoor te zorgen dat de situatie stopt of niet verder escaleert.
De helper
Je richt je vooral op degene over wie het gaat.
Laat ieder groepje bedenken hoe de groepsapp zich gedurende vijf minuten zou kunnen ontwikkelen.
Ze schrijven maximaal acht berichten of reacties.
Daarna lezen ze hun groepsapp voor.
3. Plot twist: Eén actie verdwijnt 10 minuten
Nu kiest ieder groepje één rol die uit de situatie wordt verwijderd.
Bijvoorbeeld:
Wat gebeurt er als er geen doorstuurder is?
Of:
Wat gebeurt er als de eerste meelacher niet reageert?
Of:
Wat gebeurt er als één stille kijker ineens zegt: "Dit is niet chill"?
Laat de leerlingen hun groepsapp opnieuw bekijken.
Ze beantwoorden:
- Welke persoon heeft de meeste invloed?
- Wie lijkt weinig te doen, maar heeft toch invloed?
- Op welk moment had iemand de situatie kunnen veranderen?
Belangrijk inzicht
Bespreek:
Groepsdruk ontstaat niet alleen doordat iemand je dwingt.
Ook reacties, likes, emoji's en stilte kunnen laten voelen: iedereen vindt dit blijkbaar normaal.
4. Werkvorm: De onzichtbare drukmeter 10 minuten
Lees situaties voor.
Leerlingen geven met hun hand een score van 0 tot 5:
0 = helemaal geen druk
5 = heel veel druk
Situatie 1
Iedereen stuurt een bepaalde meme door. Jij vindt hem eigenlijk niet grappig.
Situatie 2
Je beste vriend vraagt je een screenshot van een privégesprek te sturen.
Situatie 3
Iedereen verlaat expres één persoon uit een nieuwe groepsapp.
Situatie 4
Iemand schrijft iets gemeens over een docent en bijna iedereen reageert met 😂.
Situatie 5
Een vriend zegt:
"Kom op, stuur die foto gewoon. Iedereen heeft hem toch al."
Vraag bij enkele situaties:
Waar komt de druk vandaan?
Niet alleen van één persoon, maar bijvoorbeeld van:
- erbij willen horen;
- bang zijn voor commentaar;
- nieuwsgierigheid;
- iedereen zien meedoen;
- niet saai gevonden willen worden;
- loyaliteit aan vrienden.
5. Afsluiting: Welke rol kies jij? 5 minuten
Laat leerlingen individueel afmaken:
In een groepsapp ben ik meestal…
Daarna:
Een rol die ik vaker zou willen pakken is…
En:
Als ik merk dat een groepsapp uit de hand loopt, kan ik…
Ze hoeven dit niet te delen.
Kernboodschap
Je hoeft online niet de aanstichter te zijn om invloed te hebben.
Meelachen, doorsturen en zwijgen beïnvloeden wat een groep normaal gaat vinden.
Maar dat betekent ook:
Eén persoon kan de richting van een groepsapp veranderen.
Niet door een grote speech te houden, maar soms gewoon door niet mee te doen, iets niet door te sturen of één andere reactie te geven.