Sociale media & zelfbeeld

Duur: 45 minuten
Doelgroep: leerjaar 1 en 2 
Thema: sociale media, vergelijken, filters en zelfbeeld

Doel van de les

Op sociale media zie je vooral wat anderen willen laten zien. Toch vergelijken we dat vaak met ons eigen gewone leven.

Na deze les kunnen leerlingen:

  • herkennen dat sociale media maar een deel van de werkelijkheid laten zien;
  • uitleggen hoe vergelijken invloed kan hebben op je zelfbeeld;
  • bewuster kijken naar beelden en berichten op sociale media;
  • benoemen wat hen online juist goed of minder goed laat voelen.

1. Start: Wat zie je niet? 5 minuten

Zet op het bord:

Een foto vertelt de waarheid. Waar of niet waar?

Laat leerlingen eerst stemmen.

Geef daarna een simpel voorbeeld:

Foto: iemand zit lachend op een zonnig terras.

Vraag:

Wat weet je op basis van deze foto zeker?

Waarschijnlijk heel weinig.

Vraag daarna:

Wat zou je allemaal níét kunnen zien?

Bijvoorbeeld:

  • dat er ruzie was vóór de foto;
  • dat de foto twintig keer opnieuw is gemaakt;
  • dat iemand zich onzeker voelt;
  • dat het eten speciaal voor de foto is neergezet;
  • dat er een filter overheen zit;
  • dat de persoon vijf minuten later weer naar huis ging.

Schrijf op het bord:

ZICHTBAAR ≠ HELE VERHAAL

2. Werkvorm: De perfecte feed 15 minuten

Maak groepjes van drie of vier.

Geef ieder groepje deze fictieve persoon:

Jamie, 14 jaar

Op Jamie's sociale media zie je:

  • selfie op vakantie;
  • nieuwe sneakers;
  • foto met een grote vriendengroep;
  • filmpje uit de sportschool;
  • hoge cijfers;
  • concertfoto;
  • lachende foto met de tekst:
    “Life is good ❤️”

Opdracht 1 Wat denk je?

Laat leerlingen opschrijven welke indruk ze van Jamie krijgen.

Bijvoorbeeld:

Jamie is…

  • populair;
  • gelukkig;
  • sportief;
  • rijk;
  • zelfverzekerd;
  • succesvol.

Daarna krijgen ze de achterkant van het verhaal.

Wat niet op de feed staat

  • De vakantiefoto is van vorig jaar.
  • De sneakers waren geleend.
  • Jamie kent maar twee mensen uit de groepsfoto echt goed.
  • Het sportschoolfilmpje was de enige training die week.
  • Alleen het hoogste cijfer werd gedeeld.
  • Jamie voelde zich op het concert eigenlijk buitengesloten.
  • De selfie is gemaakt met een filter.

Vraag:

Was de eerste indruk fout?

Niet helemaal.

Dat is juist het punt.

De berichten kunnen echt zijn, maar ze laten maar een geselecteerd deel zien.

3. De vergelijkingsval 10 minuten

Teken twee kolommen op het bord.

MIJN LEVEN vs. HUN FEED

Vraag:

Wat vergelijk je eigenlijk met elkaar als je door sociale media scrolt?

Bespreek het verschil:

Van jezelf zie je:

  • slechte dagen;
  • mislukkingen;
  • onzekerheid;
  • ruzies;
  • verveling;
  • foto's die niet lukken.

Van anderen zie je vaak:

  • leukste momenten;
  • beste foto's;
  • successen;
  • grappige momenten;
  • mooie kleding;
  • vakanties.

Introduceer daarna:

De vergelijkingsval:
je vergelijkt het hele verhaal van jezelf met de hoogtepunten van iemand anders.

Vraag:

Wanneer zou dat invloed kunnen hebben op hoe je over jezelf denkt?

4. Werkvorm: Feed dokter 10 minuten

Leerlingen worden nu feed dokters.

Geef vier situaties.

Bij iedere situatie bedenken ze één advies.

Situatie 1

Noah volgt veel fitnessaccounts en vindt zichzelf steeds minder gespierd.

Situatie 2

Sara ziet elke avond filmpjes van vriendengroepen die leuke dingen doen. Ze heeft steeds vaker het gevoel dat iedereen meer vrienden heeft dan zij.

Situatie 3

Milan kijkt iedere ochtend eerst naar TikTok en begint daarna vaak al geïrriteerd of onrustig aan zijn dag.

Situatie 4

Elif volgt een account waardoor ze steeds denkt:

“Waarom zie ik er niet zo uit?”

Laat groepjes per situatie kiezen:

Wat zou kunnen helpen?

Bijvoorbeeld:

  • ontvolgen;
  • minder vaak kijken;
  • andere accounts volgen;
  • jezelf eraan herinneren dat je een selectie ziet;
  • meldingen uitzetten;
  • praten met iemand;
  • bewust letten op wat een account met je stemming doet.

Bespreek vooral:

Je hoeft een account niet “slecht” te vinden om te besluiten dat het niet goed voor jou werkt.

 

5. Afsluiting: Mijn feed-check 5 minuten

Laat leerlingen individueel drie zinnen afmaken:

Online krijg ik energie van…

Online voel ik me minder goed door…

Eén ding dat ik aan mijn eigen feed zou kunnen veranderen is…

De antwoorden hoeven niet gedeeld te worden.

Kernboodschap

Sluit af met:

Sociale media zijn niet automatisch nep. Maar ze zijn wel geselecteerd.

Je ziet meestal niet iemands hele leven, maar een verzameling momenten die iemand heeft gekozen om te laten zien.

Daarom is een belangrijke mediawijsheidsvraag niet alleen:

“Is dit echt?” maar ook: “Wat zie ik hier níét?”