Beroep onder de loep
Word beroepenrechercheur: klopt jouw beeld eigenlijk wel?
Centrale vraag
Wat doet iemand met dit beroep nou écht en zou dat bij mij kunnen passen?
Doel
Leerlingen onderzoeken een beroep waar ze nieuwsgierig naar zijn en ontdekken dat een beroep vaak anders en veelzijdiger is dan ze vooraf denken.
Na deze les kan de leerling:
- gericht informatie verzamelen over een beroep;
- onderscheid maken tussen een eerste beeld en de werkelijkheid;
- benoemen welke werkzaamheden, omstandigheden en kwaliteiten bij het beroep horen;
- het beroep vergelijken met de eigen Talentenboom;
- aangeven wat hij of zij nog verder zou willen onderzoeken.
Tijdsduur
45–50 minuten
Benodigdheden
- telefoon, Chromebook of laptop
- eerder gemaakte Talentenboom
- werkblad Beroepsdossier
- eventueel beroepenkaartjes
- papier/post-its
Start: Raad het beroep 5 minuten
Begin zonder uitleg.
Lees steeds drie aanwijzingen voor en laat leerlingen raden welk beroep erbij hoort.
Bijvoorbeeld:
Dossier 1
- Ik werk regelmatig 's avonds.
- Ik moet goed met mensen kunnen omgaan.
- Veiligheid is een belangrijk deel van mijn werk.
Mogelijke antwoorden kunnen uiteenlopen: beveiliger, verpleegkundige, politieagent, horecamedewerker.
Dossier 2
- Ik werk veel met techniek.
- Ik moet problemen kunnen oplossen.
- Ik zit niet de hele dag op dezelfde plek.
Ook hier zijn meerdere antwoorden mogelijk.
Vraag daarna:
Waarom is het zo lastig om op basis van een paar kenmerken één beroep te raden?
Werk toe naar: Omdat beroepen veel meer overlappen dan we denken.
En: Een beroep is meer dan alleen de naam die erop staat.
Vandaag gaan leerlingen daarom één beroep écht onderzoeken.
De opdracht, Word beroepenrechercheur
Vertel:
Jullie krijgen vandaag geen beroepskeuzetest.
Jullie krijgen een onderzoekszaak.
Iedere leerling kiest één beroep dat hij of zij:
- interessant vindt;
- nauwelijks kent;
- misschien leuk lijkt;
- of juist altijd al eens beter wilde bekijken.
Belangrijke regel
Kies bij voorkeur niet automatisch het beroep dat je nu denkt later te willen doen.
Het doel is ontdekken.
Stap 1: Mijn eerste verdachte 5 minuten
Voordat leerlingen iets opzoeken, vullen ze dit in (download hiervoor het document):
1. Welk beroep ga jij onderzoeken
2. Mijn eerste beeld
Ik denk dat iemand met dit beroep vooral...
Ik denk dat je hiervoor goed moet zijn in...
Ik denk dat het leukste aan dit beroep is...
Ik denk dat het minder leuke deel is...
3. Mijn voorspelling
Hoe goed denk je dat dit beroep bij jou past?
☐ 1= helemaal niet ☐ 2 ☐ 3 = misschien ☐ 4 ☐ 5 = heel goed
Waarom geef je deze score?
Stap 2: Open het beroepsdossier 15 minuten
Nu begint het onderzoek.
Leerlingen moeten proberen informatie uit minimaal twee verschillende bronnen te halen.
Dat kan bijvoorbeeld via:
- informatie over beroepen en opleidingen;
- websites van organisaties of bedrijven;
- video's waarin iemand zijn beroep laat zien;
- vacatures;
- interviews;
- opleidingswebsites.
BEROEPSDOSSIER
1. Wat doe je nou eigenlijk?
Noteer minimaal vijf echte werkzaamheden.
Niet: “Je werkt in de zorg.” Maar bijvoorbeeld:
patiënten helpen bij dagelijkse verzorging
gegevens bijhouden
overleggen met collega's
medicijnen controleren
2. Waar werk je?
Bijvoorbeeld:
- binnen / buiten
- kantoor
- werkplaats
- ziekenhuis
- school
- winkel
- onderweg
- steeds op dezelfde plek / wisselende plekken
3. Met wie werk je?
☐ vooral alleen
☐ vooral met collega's
☐ veel met klanten
☐ met kinderen
☐ met volwassenen
☐ met patiënten/cliënten
☐ met machines/techniek
☐ anders, namelijk …
4. Hoe ziet een normale werkdag eruit?
Maak een mini-tijdlijn.
Begin van de dag → midden van de dag → einde van de dag
Welke dingen zou iemand kunnen doen?
5. Welke kwaliteiten heb je nodig?
Kies minimaal drie.
Bijvoorbeeld:
- nauwkeurig
- geduldig
- creatief
- sociaal
- stressbestendig
- technisch
- behulpzaam
- zelfstandig
- verantwoordelijk
- ondernemend
- flexibel
Maar: Je moet kunnen uitleggen waarom die kwaliteit nodig is.
6. Wat is het verborgen deel van dit beroep?
Zoek één onderdeel waarvan je vooraf niet wist dat het bij dit beroep hoorde.
“Ik wist niet dat…” Dit is misschien wel de belangrijkste onderzoeksvraag.
7. Welke route kan naar dit beroep leiden?
Onderzoek kort:
- welke opleiding(en) erbij kunnen passen
- welk niveau mogelijk is
- of er meerdere routes naar dit beroep bestaan
Je hoeft nog niets te kiezen.
Stap 3: De vacaturecheck 5 minuten
Laat leerlingen nu een echte vacature voor dit soort werk zoeken. Niet om te solliciteren. Maar om te kijken wat werkgevers daadwerkelijk vragen.
Laat ze drie dingen uit de vacature halen:
Werkgever zoekt iemand die…
- …
- …
- …
Vraag: Komt dit overeen met wat je net over het beroep hebt ontdekt?
En: Staat er iets tussen wat je niet had verwacht?
Dit maakt het onderzoek veel concreter dan alleen een algemene beroepenpagina.
Stap 4: De werkelijkheid versus mijn beeld 5 minuten
Pak nu de antwoorden van het begin erbij.
IK DACHT…
IK ONTDEKTE…
Laat leerlingen minimaal twee verschillen opschrijven.
Daarna:
Mijn grootste verrassing:
Iets wat mij méér aanspreekt dan vooraf:
Iets wat mij mínder aanspreekt:
Stap 5: De Talentenboom-check 8 minuten
Nu pas pakken leerlingen hun Talentenboom erbij.
Daarin hebben zij eerder gewerkt met:
- wortels: waarden
- stam: kwaliteiten
- bladeren: interesses
- takken: ambities en dromen
Onderzoek het beroep vanuit die vier onderdelen.
MATCHCHECK
🌱 Wortels – waarden
Past dit werk bij wat ik belangrijk vind? Ja / deels / nee Omdat...
🌳 Stam – kwaliteiten
Welke kwaliteiten van mij zouden bij dit beroep handig zijn?
Welke kwaliteit zou ik nog moeten ontwikkelen?
🍃 Bladeren – interesses
Welke onderdelen van dit werk lijken mij echt interessant?
🌿 Takken – toekomst
Zou dit een richting kunnen zijn die ik verder wil onderzoeken?
☐ Ja
☐ Misschien
☐ Nee
Het vonnis
Aan het begin gaf je het beroep sterren.
Doe dat opnieuw.
NA mijn onderzoek:
⭐ 1 – helemaal niet
⭐⭐ 2 – niet zo
⭐⭐⭐ 3 – misschien
⭐⭐⭐⭐ 4 – best goed
⭐⭐⭐⭐⭐ 5 – heel goed
Is je score veranderd?
☐ hoger
☐ hetzelfde
☐ lager
Waarom?
Benadruk als docent:
Een lagere score is óók een goede uitkomst.
Ontdekken dat iets niet bij je past, is net zo waardevol als ontdekken dat iets wél interessant is.
Afsluiting: Beroepen-speeddate 5–10 minuten
Laat leerlingen rondlopen.
Iedere leerling krijgt ongeveer één minuut om zijn beroep aan iemand anders te ‘verkopen’.
Maar niet met: “Dit beroep is leuk.” Ze moeten vertellen:
- Dit beroep is…
- Wat veel mensen waarschijnlijk niet weten is…
- Dit past bij iemand die…
- Voor mijzelf past het wel/niet/misschien omdat…
Na één minuut: wisselen.
Doe drie rondes.
Zo hoort iedere leerling in een paar minuten over meerdere beroepen.
Exit-ticket
Laat leerlingen voordat ze vertrekken één zin afmaken:
Door dit beroep te onderzoeken heb ik ontdekt dat…
en:
Mijn volgende LOB-vraag is…
Bijvoorbeeld:
- Welke andere beroepen lijken hierop?
- Welke opleiding hoort hierbij?
- Hoeveel contact met mensen heb je echt?
- Kan ik dit beroep een keer ergens zien?
- Welke andere beroepen passen bij mijn kwaliteiten?
- Welke richting op school sluit hierbij aan?
Extra uitdaging: Zoek de professional
Wil je deze les later nog krachtiger maken?
Laat leerlingen na het onderzoek één vraag bedenken die Google niet goed voor hen kan beantwoorden.
Bijvoorbeeld:
“Wat vind jij het lastigste aan je werk?”
“Wat had je zelf graag willen weten voordat je voor dit beroep koos?”
“Welke eigenschap heb je in dit werk belangrijker gevonden dan je vooraf dacht?”
“Wat ziet iemand van buitenaf niet aan jouw beroep?”
Die vraag kunnen ze later stellen aan iemand die het beroep werkelijk uitvoert: een ouder, familielid, oud-leerling, collega, gastspreker of professional.